Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası

Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası
Okunuyor Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası
-

Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası: Dil olgusu ile ilgili yapılan çalışmalarda, dilin yaygın olarak alıcı  (reseptif) ve ifade edici ( ekpresif) olarak, iki kategoriye ayrıldığı görülmektedir. Alıcı dil, sözel anlama olarak da bilinen, dinleyici tarafından duyulan ve anlaşılan dildir. İfade edici dil ise konuşucu tarafından üretilen dildir. Alıcı dil gecikmesinde başkalarının ne dediğini anlamakta zorluk yaşanırken; ifade edici dil gecikmesinde fikirlerini paylaşmakta zorluklar yaşanmaktadır.

Normal dil gelişimi için bir takım kritik evreler belirlenmiştir. Gelişim ilerledikçe hem alıcı hem de ifade edici dilde yeni kazanımlar ortaya çıkar. Bebekler ve çocukların dil gelişim becerileri basamaklar halinde gerçekleşir. Fakat her çocuk kendine özgü gelişim hızına sahiptir. Bebeklerde ve çocuklarda alıcı ve ifade edici dil gelişimi belirli basamaklardan.

Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası | Nedirgram
Normal Dil ve Konuşma Gelişimi 0-5 Yaş Arası

Alıcı ve İfade Edici Dil Gelişim Evreleri

0-3 Ay Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

• Yüksek seslere irkilme tepkisi verir.

• Beklenmedik seslere ağlama tepkisi verir.

• Seslere döner ve gülme tepkisi verir.

• Anne sesini tanıyor gibi görünür. Ağladığında, anne sesine susma tepkisi verir.

İfade Edici Dil (Konuşma)            

• Mırıldanma  (gıgıldama) sesleri çıkarır.

• Farklı ihtiyaçlara göre değişen farklı ağlama sesi olur.

• Örneğin bu ağlamalar bazen “karnım aç” bazen de “canım acıyor” gibi anlamlara gelir.

• İnsanlara gülümser.

4-6 Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

• Seslerin geldiği yöne bakar.

• Ses tonundaki değişikliklere tepki verir.

• Sesli oyuncaklara dikkat kesilir.

• Müzik seslerine dikkatini verir.

İfade Edici Dil (Konuşma)            

• Tek başınayken veya onunla oyun oynandığında gıgıldar ve babıldar.

• “Ba”, “pa”, “mm” gibi babıldama seslerine benzer konuşması vardır.

• Kıkırdar ve güler.

• Mutlu veya üzgün olduğuna yönelik sesler çıkarır.

7 Ay – 1 Yaş Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

  • Seslerin olduğu tarafa döner ve bakar.
  • İşaret edildiğinde bakar.
  • İsmi söylendiğinde döner.
  • Genel nesneler ve insanlar için söylenen kelimeleri anlar. Fincan, kamyon, meyve suyu ve baba gibi kelimeler.
  • “Hayır,” “Buraya gel” ve “Biraz daha?” gibi basit kelimeler ve kelime öbeklerine yanıt vermeye başlar.
  • “ce ee” “ el vurmaca” gibi oyunları oynar.
  • Kısa bir süre için şarkıları ve hikayeleri dinler.

İfade Edici Dil (Konuşma)            

  • Uzamış çağıldama sesleri çıkarır. Dedede, babababa, mimi gibi.
  • Dikkat çekmek ve ilgi için sesler çıkarır ve vücut hareketleri
  • (jestler) yapar.
  • Güle güle demek için “el sallama”, bir şey almak için
  • “uzanma”, ve hayır demek için “başını sallama” gibi hareketleri kullanır.
  • Farklı konuşma seslerini taklit eder.
  • ilk doğum günlerinde gerçekleşecek, ve net olmayan seslerden oluşan 1 ya da 2 kelime ( uf-uf gibi)  kullanmaya başlar.

1 – 2 Yaş Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

  • Sorulduğunda birkaç vücut parçasına işaret eder.
  • “Topu döndür” veya “Bebeği öp” gibi tek bölümlük talimatları takip eder.
  • “Kim bu?” veya “Ayakkabı nerde?” gibi basit sorulara yanıt verir.
  • Basit öyküleri, şarkıları ve tekerlemeleri dinler.
  • Kitaptaki resimlerde adı söylenilen şeyleri işaret eder.

İfade Edici Dil (Konuşma)            

  • Birçok yeni kelime kullanır.
  • Kelimelerinde “p, b, m, h” gibi sesleri kullanır.
  • Kitaplardaki resimlerin isimlerini söylemeye başlara.
  • “Bu nedir?”, “Kim bu?” ve “kedi nerde?” gibi sorular sorar.
  • “Daha çok”, “su ver” “uyku yok” gibi 2 kelimeyi bir araya getirir.

2 – 3 Yaş Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

  • “git-gel” , büyük-küçük ve yukarı-aşağı” gibi zıtlıkları anlar.
  • “Kaşığı al ve masaya koy” gibi 2 aşamalı talimatları takip eder.
  • Yeni sözcükleri hızlıca öğrenir.

İfade Edici Dil (Konuşma)            

  • Hemen hemen her şey için bir kelime kullanır.
  • Sözcüklerde “k,g,f,t,d ve n” seslerini kullanır.
  • “İçinde”, “üstünde” ve “altında” gibi kelimeleri kullanır.
  • Bir şey hakkında konuşmak ve bir şeyler sormak için iki veya üç sözcük kullanır.
  • Onu tanıyanlar söylediklerini anlarlar.
  • İçinde bulunduğu ortamda olmayan şeyler hakkında konuşur.
  • “neden” sorusunu sorar.
  • Bir şeyler hakkında konuşmak için 3 kelimeli cümleler kurar.

3 – 4 Yaş Arası Normal Dil ve Konuşma Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

  • Başka bir odadan seslenildiğinde yanıt verir.
  • Kırmızı, mavi ve yeşil gibi bazı renkleri bilir.
  • Daire ve kare gibi bazı şekilleri bilir.
  • Abla, büyükanne, teyze gibi aile için kullanılan kelimeleri anlar.

İfade Edici Dil (Konuşma)

  • “kim” “ne” nerede” gibi sorulara basit cevaplar verir.
  • Kafiyeli kelimeler söyler.
  • “ben, sen, ben, biz, ve onlar” zamirlerini yerinde kullanır.
  • Tekil ve çoğul sözcüklerin yarımı yapar ve çoğul ekini kullanır.
  • Birçok kişi tarafından ne dediği anlaşılır.
  • “ne zaman” ve “nasıl” sorularını kullanır.
  • Bazı gramer hataları olsa da 4 kelimeli cümleler kurabilir.
  • Gün boyunca neler olduğu hakkında konuşur. Bir seferde yaklaşık 4 cümle kullanır.

4 – 5 Yaş Arası Dil Gelişimi

Alıcı Dil( Duyma ve Anlama)

  • “İlk, sonraki ve sonuncu” gibi sıra belirten kelimeleri anlar.
  • “Dün, bugün ve yarın” gibi zaman belirten kelimeleri anlar.
  • “Pijamalarını giy, dişlerini fırçala ve sonra okumak için bir kitap seç” gibi daha uzun aşamalı talimatları takip eder.
  • “Defterinize bir daire içinde yiyilen şeylerin resimlerini çizin” gibi sınıftaki yönlendirmeleri takip eder.
  • Evde ve okulda duyduğu şeylerin çoğunu duyar ve anlar.

İfade Edici Dil (Konuşma)

  • Tüm sesleri kelimelerde kullanabilir. Söylemesi zor olan seslerde hata yapabilir, “ş, ç” gibi.
  • “Ne dedin?” diye tepki verir.
  • Çoğu zaman sesleri veya kelimeleri tekrar etmeden konuşur.
  • Alfabeyi ve rakamları söyler.
  • Kısa bir hikâye anlatır.
  • Bir sohbeti sürdürür.
  • Dinleyiciye ve yere bağlı olarak farklı şekillerde konuşur. Kendisinden küçük çocuklara kısa cümleler kullanabilir. Dışarıdayken ev içine oranla daha yüksek sesle konuşabilir.

Normal dil gelişim basamaklarındaki bir çocuk yaş aralığının en üstüne ulaştığında listelenen becerileri yapabilmelidir. Ancak yaş aralığındaki bir eksiklik her zaman bir problem olduğunu göstermese de bir çocuğun klinik değerlendirmede tam anlamıyla geride olduğuna işaret eden makul göstergeler ve konuşma dilinin acil olarak değerlendirilmesi ihtiyacını öneren kırmızıçizgiler vardır.

İfade edici dil değerlendirmesinde, 4 aylıkken, herhangi bir vokalizasyonun olmaması;

İfade edici dil değerlendirmesinde, 10-12, aylıkken babıldama, odaklanma ya da jestlerin olmaması;

Alıcı dil değerlendirmesinde, 15 aylıkken, ebeveyn tarafından isimlendirilen 5–10 nesneye / kişiye bakmaması, ifade edici dil değerlendirmesinde en az 3 sözcük kullanmaması;

Alıcı dil değerlendirmesinde, 18 aylıkken, basit talimatlara uymaması  (“Ayakkabılarını al” gibi ), ifade edici dil değerlendirmesinde anne, baba veya herhangi başka bir sözcük kullanmaması;

Alıcı dil değerlendirmesinde, 24 aylıkken, isimlendirilen resimlere veya vücut organlarına odaklanmaması veya bakmaması, ifade edici dil değerlendirmesinde en az 25 sözcük kullanamaması;

Alıcı dil değerlendirmesinde, 30 aylıkken, sözlü olarak karşılık vermemesi veya soruları baş işareti/kafa sallama ile onaylamaması, ifade edici dil değerlendirmesinde benzersiz isim-fiil kombinasyonu dâhil olmak üzere iki kelimeli ifadeler kullanmaması;

Alıcı dil değerlendirmesinde, 36 aylıkken, edatları veya eylem sözcüklerini anlamaması, iki aşamalı talimatları takip etmemesi, ifade edici dil değerlendirmesinde en az 200 kelime kullanmaması, bir şeylerin ismi hakkında soru sormaması, sorulara cevap olarak tekrarlı cümleler (ekolali) vermesi kritik belirtileridir.

Çocuklarda dil ve konuşma gelişim basamakları; fonolojik, morfolojik ve pragmatik edinim, konuşma anlaşılırlığı, kelime dağarcığı, kavaram becerisi, soru sorma cevap verme ve dinleme becerisi bakımından ele alındığında bazı kritik evrelerin olduğu görülebilir. 

Çocuklarda dil ve konuşma gelişim basamakları; fonolojik açıdan ele alındığında fonolojik bozukluğu olan çocukları değerlendirmede kullanılan bir takım fonolojik süreçler ortaya koyulmuştur.

-

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın